Op het moment van schrijven van dit artikel is het weer Carnaval in het zuiden des lands. Met andere woorden; ik heb een bonkend hoofd, een constante dorst en mijn maag is van slag. Maar dat is niet het ergste. Het is de mentale kater die ik veel erger vind. Angst, somberheid en piekeren: Hangxiety.
Het is de mentale kater die ik veel erger vind. Angst, somberheid en piekeren. Hangxiety.
Onrust in mijn borst. Ik probeer de film van gisteren terug te halen. Wat heb ik allemaal gezegd? Vonden mensen me niet teveel? Was ik wel leuk? Komt dit gevoel überhaupt nog wel goed? Jep, hangxiety is hitting hard.
Maar wat betekent hangxiety? Hangxiety is een samentrekking van hangover en anxiety. Of in het Nederlands: een kater en angst. Maar ook somberheid/depressiviteit mag je hier gerust bij zetten. Het is een mentale klap na het drinken (of na het gebruik van drugs -> de dinsdagdip).
In dit artikel duiken we dieper in de biologie van hangxiety, de meest voorkomende symptomen en geef ik je tips hoe je je mentale kater kunt overleven.
Wat is hangxiety? De betekenis en de biologie
Ik ga jou niet zeggen dat je niet mag drinken. Dat moet je lekker zelf weten. Veel interessanter vind ik het om uit te leggen wat alcohol met je doet, en waarom je last hebt van hangxiety.
Om te begrijpen waarom je kater depressief en angstig aanvoelt, moeten we inzoomen op de hersenchemie. In het (heel) kort is alcohol een verdovend middel dat de werking van de neurotransmitter GABA stimuleert en de werking van glutamaat onderdrukt. In de regel maakt GABA je rustig en glutamaat je alert.
De chemische rebound
Wanneer alcohol je lichaam verlaat, probeert je brein de balans te herstellen. Tijdens het drinken heb je een overschot aan GABA en een tekort aan glutamaat. Daarom voel je je chill als je drinkt en tevens minder alert.
Tijdens je ‘kater’ schiet je brein door bij het herstellen van de balans. Je krijgt dus een tekort aan GABA en een overschot aan glutamaat. Het resultaat? Een zenuwstelsel dat vol aan staat. Onrust en alertheid. Dit is de kern van hangxiety. Je voelt je opgejaagd, angstig en soms zelfs ronduit depressief na het drinken van alcohol.
De morele kater
Naast het chemische proces (neurotransmitters) zorgt alcohol ervoor dat je frontale cortex minder goed werkt. En laat die nou net verantwoordelijk zijn voor je ratio. Daarom doe je dingen die je nuchter nooit zou doen. Als ik nu kijk naar de appjes die ik gisteren gestuurd heb…
De volgende dag herstelt die ratio zich weer en begint de ‘sociale angst‘. ‘Heb ik mezelf voor schut gezet?’, ‘Wat heb ik allemaal gezegd en gedaan?‘, etc. Bij mensen die sowieso al last hebben van meer sociale angst of zelfs sociale fobie wordt dit effect nog drie keer zo hard uitvergroot.
Symptomen van een katerdepressie
Hangxiety wordt ook wel eens een katerdepressie genoemd. Bij drugs spreekt men ook wel van de dinsdagdip, maar ik focus me hier nu alleen even op alcohol.
Een katerdepressie is meer dan alleen een beetje ‘mwa’ zijn. Het zijn specifieke symptomen die je mentale welzijn tijdelijk ondermijnen. Veel voorkomende symptomen zijn;
Paranoia: De overtuiging dat iedereen boos op je is of dat je iets vreselijks hebt gedaan.
Gevoel van hopeloosheid en somberheid: Een donkere wolk die boven je dag hangt.
Hartkloppingen en trillen: Fysieke signalen die de angstgedachten voeden.
Concentratieverlies: Je brein zit in soort misttoestand (brain fog), waardoor je nog minder controle voelt over je emoties.
- Paniekaanvallen: sommige mensen ervaren paniekaanvallen na het drinken van alcohol, juist omdat ze de controle over hun gevoel kwijt zijn.
Waarom sommige mensen gevoeliger zijn voor hangxiety
Niet iedereen die alcohol drinkt (of drugs gebruikt) krijgt last van hangxiety. Lucky them. Sommige mensen zijn gewoon gevoeliger voor het krijgen van hangxiety. Welke mensen zijn dit?
Mensen met aanleg voor angst
Obviously. Als je nuchter al last hebt van sociale angst of bijvoorbeeld faalangst dan fungeert alcohol als een soort rebound-trigger. De angst die je ’s avonds (of in het geval van Carnaval ’s middags) wegdrinkt, komt de volgende dag met rente terug.
HSP (hoogsensitieve personen)
Mensen met hoogsensitieve persoonlijkheden, zoals HSP’ers maar bijvoorbeeld ook hoogbegaafden, hebben een zenuwstelsel dat gevoeliger is voor prikkels. Deze mensen, inclusief moi, zijn dus ook veel gevoeliger voor de chemische schommelingen die alcohol veroorzaakt (in a good and a bad way).
De ‘black-out’ drinkers
Hier reken ik mezelf ook onder. Bij mij is het vaak alles of niets. Ik kan niet rustig drinken. Het moet altijd maximaal. En als je daardoor delen van de dag of avond kwijt bent, vult een angstig brein de gaten standaard in met de ergst mogelijke scenario’s.
Hangxiety tips: Wat te doen als de angst toeslaat?
Oke allemaal leuk en aardig, maar laten we even stellen dat je nu last hebt van hangxiety. Wat kun je dan doen? Hier zijn enkele tips die je kunnen helpen.
1. Hydrateer en herstel (De basis)
Uitdroging verergert angstgevoelens. Dus, de fysieke kater staat niet helemaal los van de mentale kater. Je brein bestaat voor een groot deel uit water, en als je te weinig water drinkt, schiet het lichaam (aangemoedigd door het brein) in een overlevingsmodus. Hierdoor wordt de balans van hormonen en neurotransmitters in de hersenen verstoord.
Drink dus veel water met elektrolyten en eet iets wat je bloedsuikerspiegel stabiliseert. Een schommelende bloedsuikerspiegel kan namelijk weer hartkloppingen geven die je brein weer interpreteert als paniek.
2. Pas acceptatie toe: Stop de strijd
De grootste fout die je vanuit psychologisch perspectief kunt maken bij hangxiety is de strijd aangaan met de fysieke gevoelens en je angstige/sombere gedachten.
Je mind heeft letterlijk één doel, en dat is jou helemaal gek maken. ‘Je bent een loser’, ‘je hebt je voor lul gezet’, ‘je hebt je weer helemaal laten gaan slappe zak’, etc. etc.
Ga NIET in gesprek met je mind. Ga er niets positiefs tegenover zetten. Ga er ook niet in mee. Ga hem ook niet proberen weg te drukken. Het is gewoon letterlijk een radio die aan staat. Soms harder, soms zachter. Zeg; ‘ik merk dat ik de gedachte heb dat ik een loser ben. Dat is mijn brein op een chemische kater’.
Elke seconde dat jij op je mind in gaat, gooi je olie op het vuur. Koppel je dus los van je mind, en laat hem brullen for the time being. De chemische disbalans los zichzelf uiteindelijk op.
Met andere woorden; accepteer (radicaal) dat alles er is. Je fysieke kater, je mentale kater, je gedachten, je angst, je somberheid. Maar ga je er nooit mee identificeren. Jij bent niet je gedachten, niet je angst, niet je somberheid. Dit is precies wat ik mensen constant leer.
3. Ga geen bevestiging zoeken
Ga niet direct je vrienden appen om te vragen of het wel oké was. Of je niets geks gedaan hebt. Je neemt je negatieve mind dan namelijk serieus (zie punt 2). Je zoekt naar externe bevestiging om je interne angst te sussen, wat het alleen maar erger maakt.
In het geval van hangxiety zie je de situatie 24 tot 48 uur later veel realistischer.
4. Beweeg (lichtjes)
Je hoeft echt geen marathon te rennen met je kater, maar het is wel verstandig om wat te bewegen. Een wandeling in de buitenlucht helpt om te glutamaat-overschotten (hyperalertheid) af te breken en je systeem weer in de ruststand te krijgen.
Sowieso is het verstandig om naar buiten te gaan als je last hebt van angsten en somberheid, omdat je dan veel meer in het hier en nu komt (in plaats van in je hoofd zit, wat altijd in het verleden of de toekomst is).
De diepere les van angst en alcohol
Nogmaals, ik ga niet zeggen dat je wel of niet moet drinken. Het is jouw leven. Wel zou ik aanraden om voor jezelf te kijken waarom je drinkt. Is dat om de scherpe randjes ervan af te halen? Of even niet te voelen? Om te ontsnappen? Dan krijg je hem sowieso dubbel zo hard terug.
Angstmechanismen zitten dieper dan alcohol. Als je echt wil leren om op een fatsoenlijke manier te dealen met angst is het slim om angst in nuchtere toestand aan te pakken. Om om te leren gaan met je (negatieve) mind en het angstmechanisme. Dit zorgt ervoor dat je ook beter kunt dealen met hangxiety.
Conclusie: Maak van je kater een leermoment
Hoe raar het ook klinkt; je kater kan ook een fantastisch leermoment zijn om om te leren gaan met angst. Hangxiety is een krachtig signaal van je lichaam en geest. Het herinnert je eraan dat je zenuwstelsel rust en stabiliteit nodig heeft.
In plaats van te vechten of je te schamen voor de depressieve en angstige katers kun je het daarom ook maar beter gebruiken als startpunt voor echte, dieperliggende verandering in de manier waarom jij met gevoelens en je mind omgaat.
Word jij regelmatig wakker met de angst dat je niet goed genoeg bent? Merk je dat de muren op de dag na het drinken op je afkomen? Dan is het tijd om de regie terug te pakken.
Niet door nooit meer te drinken (dat moet je zelf weten), maar door te leren dealen met angstgevoelens en somberheid. Dat is wat ik mensen constant leer. Óók in nuchtere toestand (juist dan).