Krijg je het al bijna Spaans benauwd van bovenstaande afbeelding? Ben je volledig gefocust op elke lichamelijke sensatie of afwijking? En heb je hier echt last van? Jep, dan heb jij overmatige angst voor ziektes of zelfs de dood.
Ben je volledig gefocust op elke lichamelijke sensatie of afwijking?
Voor iemand die bang is voor ziektes is het lichaam niet zomaar een zak met botten en organen, maar een onvoorspelbaar mijnenveld. Je bent niet een beetje duizelig omdat je te weinig gedronken hebt; nee, er is iets helemaal mis.
Die voortdurende angst voor ziektes en zelfs de dood zorgt ervoor dat je niet meer geniet van het leven. De hele ontspanning is ervan af. En dus ben je aan het overleven in plaats van leven.
Herken je jezelf hierin? Ben jij niet alleen een ‘beetje bezorgd’ maar altijd bang voor ernstige ziektes of kwaaltjes? Dan is dit artikel voor jou. In dit artikel leg ik je uit waarom je brein je fysiek voor de gek houdt en hoe je die verlammende angst voor ziekte kunt overwinnen.
Ben ik bang voor ziektes of is het serieus?
Ik ken weinig mensen die NOOIT bezorgd zijn om hun gezondheid. Maar er is een verschil tussen een stoornis (hypochondrie) en gewoon ‘alert en waakzaam’ zijn. Een stoornis beïnvloedt je leven daadwerkelijk. Als je altijd bang bent voor enge ziektes zie je vaak de volgende patronen;
De drang om te checken
Bodyscanning, bodyscanning en nog eens bodyscanning. Je ben je lichaam constant aan het checken op zoek naar veranderingen. Van een bultje in je nek tot je hartslag of temperatuur.
Geruststellingsverslaving
Misschien ben jij iemand die de huisarts 4 keer in de maand bezoekt, of vraag je constant aan je partner of je er wel gezond uitziet. Hoe dan ook, je bent constant bezig met geruststelling van een externe partij.
Cyberchondria
Dit is echt iets van onze tijd, en dit wordt alleen nog maar erger in het tijdperk van AI. Cyberchondria is een gezondheidsangst die wordt versterkt doordat je constant en dwangmatig online aan het zoeken bent naar medische symptomen en ziektes.
Je spendeert uren op Google, ChatGPT of Gemini om symptomen te vergelijken, wat de angst voor ernstige ziektes alleen maar groter maakt.
Interpretatiefout
Je interpreteert elke normale lichamelijke sensatie (zoals een spiertrekking of cortisolverhoging) als bewijs voor een dodelijke aandoening. Jep, heb jij weer. En met een beetje pech kan dit zelfs weer resulteren in een paniekaanval.
Kortom, wanneer je bang bent voor (dodelijke) ziektes ben je eigenlijk helemaal niet bang voor de symptomen zelf. Je bent bang voor de catastrofale betekenis die je eraan geeft.
De biologie van ‘bang zijn voor ziektes’
Weet je wat de paradox is van angst voor ziektes? De angst veroorzaakt juist fysieke klachten, die je vervolgens weer zelf gaat labelen als ziektes! Je creëert dus letterlijk zelf waar je bang voor bent. Niet leuk om te horen, maar wel de waarheid.
Hoe zit dat? Nou, wanneer je zenuwstelsel denkt dat er gevaar dreigt (bijvoorbeeld ziekte of de dood), maakt het het o.a. adrenaline en cortisol aan.
Dit proces zorgt voor verschillende lichamelijke sensaties, zoals;
Hartkloppingen: Die jij dan weer interpreteert als een naderende hartaanval.
- Druk op je borst: Wat jij ziet als het voorportaal van de dood.
Tintelingen: Die jij ziet als een of andere neurologische ziekte.
Kortademigheid: Wat je doet denken aan longproblemen.
Terwijl, biologisch gezien, jouw lijf perfect werkt! Want dit is namelijk wat een lichaam hoort te doen wanneer er gevaar dreigt. Het maakt je klaar voor actie. Oorlog. Vechten of vluchten. Je werkt dus juist perfect!
Het enige verschil is; er is geen gevaar. Geen oorlog. Niks.
Waarom angst voor ziektes en dood zo hardnekkig is
De angst voor ziektes en de dood is één van de moeilijkste angsten om alleen te doorbreken, omdat je de ’trigger’ (jouw lichaam) altijd bij je draagt. Je kunt dit niet vermijden zoals je bijvoorbeeld een donker steegje overslaat. Je kunt niet vluchten voor je eigen hartslag of spijsvertering.
Daarnaast biedt tijdelijk geruststelling zoals een huisarts, bloedonderzoek of wat dan ook, vaak maar even verlichting. Daarna begint je brein gewoon weer. ‘Hebben ze alles wel goed gecheckt?’, ‘Ik denk dat ze ergens overheen kijken hoor’. ‘Wat als het nog niet zichtbaar was in mijn bloed?’.
Met andere woorden; je mind is de constante motor achter de angst voor ziektes. Niet jouw lichaam.
Overwin je angst voor ziektes in 3 stappen
Waarschijnlijk wil jij van je angst afkomen. Laat dat nou net het probleem zijn. Wat je namelijk te doen hebt is het veranderen van je relatie met angst. En de relatie met je mind.
1. Stop de medische zoektocht
Hier gaan we als eerste mee stoppen. De eerste stap in het overwinnen van je verlammende angst voor ziekte is een streng verbod op medische zoekopdrachten, afspraken bij de huisarts etc. En geloof me, dit vond ik zelf één van de moeilijkste. Die constante drang om even te checken.
Elke keer dat jij externe bevestiging zoekt (die ook nog eens compleet fout kan zijn, omdat Google je laat geloven dat alles uitdraait op kanker), geef je je zenuwstelsel het signaal dat je niet vertrouwt op jezelf. Op korte termijn geeft dit misschien even verlichting, maar op de lange termijn voedt het je angst.
De zoektocht is brandstof voor angst en paniek. Geloof me. Het is korte termijn verlichting vs. lange termijn angst.
2. Defusie: Jij bent niet je mind
Jij bent niet je mind. Ik kan het niet genoeg herhalen. Je bent misschien al heel je leven geïdentificeerd met je mind. Dus als de mind zegt dat jij misschien kanker hebt, ga je naar de dokter of ga je dingen opzoeken. Je gaat er dus zondermeer vanuit dat de mind een punt kan hebben.
Maar; jij. bent. niet. je. mind. Je hebt een mind. Die mind heeft één doel in het leven, van je geboorte tot je dood; alleen maar negatieve gedachten spuien. Het ‘grappige’ is dat de mind dit goed bedoeld, want hij wil je beschermen. Maar de mind hoeft ons niet te beschermen, want er is niks om voor te beschermen.
Defusie betekent dat je jezelf loskoppelt van je mind. Hierbij kun je je mind zelfs een naam geven. Die van mij heet Gerrit (ik raad een naam aan die je niet leuk vindt). Als ik iets voel in mijn lijf en mijn mind dreigt het weer over te nemen, dan zeg ik; ‘Aah, Gerrit is aan het roepen dat ik kanker hebt’. ‘Gerrit roept dat het een beginnende hartaanval is‘.
Door dit te doen, creëer je maximale afstand. En kun je ook beseffen dat het maar een gedachte is. Jij hebt de keuze of je hem gaat geloven of niet. En na verloop van tijd zal je merken; die gedachten van de mind komen nooit uit. Dus beter geloof je ze niet.
3. Exposure: Voel zonder te fixen
Lichamelijke sensaties komen en gaan. Jij hebt alleen nooit geleerd dat dit volkomen veilig is. Dus je bent er bang voor. En dat gaat vanaf nu veranderen. Je gaat oefenen met het verdragen van lichamelijke sensaties.
Voel je een steekje? Voelen. Alleen maar voelen. Ga zitten en voelen waar dat steekje zit. Voel letterlijk in je lijf waar je het voelt. Blijf erbij. Adem er naartoe. Onderneem geen actie.
En ik weet het; klinkt simpel, is moeilijk. In het beginsel voel je zo ontzettend de neiging om er een verhaal van te maken. Maar je weet nu dat jij er geen verhaal van maakt, je mind doet dat. Je gaat de urge voelen om dingen op te zoeken, te checken.
Maar ga maar eens zitten met dat oncomfortabele gevoel. Niemand heeft gezegd dat het leuk moet zijn. Sterker nog, leren dealen met angst is helemaal niet leuk. Maar het brengt je wel naar leven. Naar vrijheid. In plaats van overleven.
De paradox: Bang voor de dood, maar niet durven leven
Een hele verdrietige paradox; mensen die ontzettend bang zijn voor enge ziektes en de dood zijn eigenlijk al gestopt met leven. Ze gooien hun gezonde jaren weg met angst voor de angst. Ze zijn zo druk met niet doodgaan, dat ze vergeten te leven.
Niet sporten (want ja, je hart he), niet op vakantie (want stel een infectie, geen ziekenhuis) en vooral niet te gek doen (want dadelijk gebeurt er iets). En zo wordt je leventje steeds kleiner en kleiner.
Angst voor ziekte overwinnen betekent dat je de kwetsbaarheid van het mens-zijn accepteert. Aanvaard. We hebben geen garantie op morgen of volgend jaar. Het kán inderdaad zo zijn dat je dodelijk ziek wordt. Maar het net zo goed niet zijn. We hebben er geen controle op. We hebben alleen het nu; en het is zonde om dat te verpesten. En helaas, dat doe je toch echt zelf.
Wanneer moet je hulp zoeken?
Je hoeft echt niet te wachten tot je dagelijks bij de huisarts staat. Als je merkt dat je altijd bang bent voor ziektes en je hebt hier gewoon last van, dan is het tijd voor actie. Niet morgen, maar vandaag.
Het is geen karakterfout en je bent niet stuk. Het is gewoon een zenuwstelsel dat veel te scherp staat afgesteld. Met de juiste training kun je dit gewoon weer herstellen, waardoor je weer kunt gaan leven.
En wanneer moet je nou écht naar de dokter? Dat voel je stiekem haarfijn aan als je dit proces onder de knie krijgt. Als jij de mind jou niet meer laat overnemen. Zodat jouw gezonde verstand weer de regie krijgt. Dat gezonde verstand kan prima redeneren wanneer het verstandig is om jezelf even te laten checken.
Conclusie: Van angst naar vertrouwen
Je hoeft niet te leren leven met verlammende angsten voor allerlei ziektes en de dood. Het begint bij het besluit om niet meer de slaaf te zijn van je mind, van je fysieke sensaties en van Google. Het lichaam is veerkrachtig, en jij bent dat ook.
Herken jij jezelf in het profiel van iemand die bang is voor ziektes? Ben je klaar om die constante angst voor ernstige ziektes achter je te laten? In mijn trainingen gaan we aan de slag met de kern van je gezondheidsangst. We stoppen met het checken en starten met het opbouwen van echt zelfvertrouwen. Zodat je niet meer bang voor ziekte bent, maar dankbaar voor je gezondheid.