Je zit in een vergadering, iemand stelt je een vraag en ja hoor, je voelt de hitte alweer naar je wangen stijgen. Daar gáán we weer. Je weet dat iedereen het ziet. Je gezicht moet haast wel felrood zijn. Er is geen ontkomen aan, maar het liefst trek je je shirt over je hoofd.
Toch gaat het voor miljoenen mensen veel verder dan alleen wat ‘gezonde spanning’
Je probeert het te verbergen, misschien kijk je weg, maar hoe harder je vecht, hoe erger het wordt. Sommige mensen komen op het punt dat ze angst voor het blozen ontwikkelen. Bloosangst, ook wel erytrofobie genoemd. Een samenstelling van eruthros (rood) en phobos (angst).
Bloosangst is eigenlijk angst voor de angst, zoals wel meer fobieën. Maar daarover later meer. In dit artikel ga ik je uitleggen wat blozen betekent, waarom je een rood gezicht krijgt en hoe je de vicieuze cirkel van bloosangst (die je zelf creëert) definitief doorbreekt.
Wat is blozen? De biologische betekenis
Om de angst aan te pakken, moeten we eerst begrijpen wat blozen is. Fysiologisch gezien is blozen een reactie van het autonome zenuwstelsel. Specifiek gezien worden de bloedvaten in je gezicht wijder. De vraag is natuurlijk, waarom?
De oorzaak van een rood hoofd
De oorzaak van blozende wangen (of eigenlijk een heel rood hoofd) ligt in de aanmaak van adrenaline. Dat zit zo;
Een emotionele trigger (zoals schaamte maar ook opwinding) activeert het sympathische zenuwstelsel. Dit is ons vecht-of-vlucht systeem. Om ons klaar te maken voor vechten of vluchten wordt een shitload aan adrenaline door ons lijf gespoten. Dit leidt o.a. tot een verhoogde hartslag en het wijder worden van de kleine bloedvaatjes onder de huid.
Doordat die bloedvaatjes wijder worden stroomt er meer bloed naartoe (door heel het lijf). De huid in onze wangen is relatief dun, dus daar zie (en voel) je het goed.
Niet-emotionele triggers
Je kunt natuurlijk ook een rood hoofd krijgen van niet-emotionele oorzaken. Denk hierbij aan pittig eten, alcohol, de overgang, medicatie en bijvoorbeeld erectiemiddelen. Erectiemiddelen zoals Viagra en Kamagra doen namelijk precies hetzelfde; ze verwijden de bloedvaten. Op een bepaald punt in je lijf erg handig ;)!
Waarom wordt blozen bloosangst?
Tot zover het volstrekt normale fenomeen blozen. Volledig onschuldig. Maar wat is dan bloosangst? Bloosangst ontstaat wanneer de angst voor het blozen groter wordt dan het blozen zelf. Angst voor de angst dus.
Bloosangst is een vorm van sociale angst. Mensen met bloosangst ontwikkelen meestal een extreme focus op het blozen. Zodra ze ook maar iets voelen schieten ze in de paniek. ‘Daar gaan we weer, iedereen ziet het en iedereen denkt iets van me!’. Dat werk.
En wat denk je? Dit versterkt het hele proces alleen maar. Immers, je weet nu dat je vecht-vlucht systeem en adrenaline de oorzaak zijn van blozen. Dus als jij in de paniek schiet OMDAT je begint te blozen, laat je aan je zenuwstelsel zien dat blozen ook daadwerkelijk levensgevaarlijk is.
Het resultaat? Nog meer adrenaline, nog meer blozen, etc. En zo zit je gevangen in de vicieuze cirkel van bloosangst en een gezicht dat alsmaar roder wordt.
De psychologie: Angst voor het oordeel
Jij snapt zelf ook wel dat blozen op zichzelf niet gevaarlijk is. Als je bij wijze van thuis in je eentje ging blozen, boeit het je geen reet. De psychologie zit hem dus in de angst voor het oordeel van anderen. Daarom is bloosangst ook een vorm van sociale angst.
De kern van bloosangst is dus ook dat je je rode hoofd koppelt aan negatieve oordelen;
‘Mensen denken dat ik onzeker ben.’
‘Ze vinden me onprofessioneel.’
‘Ze denken dat ik iets te verbergen heb.’
Eigenlijk komt alles neer op de angst voor afwijzing.
Het gevaar is dat je situaties gaat vermijden waarin je zou kunnen gaan blozen. Je gaat niet meer op dates, je geeft geen presentaties, misschien werk je wel zoveel mogelijk thuis, etc. Hierdoor wordt je wereld steeds kleiner.
Bloosangst overwinnen: Waarom vechten niet werkt
De grootste fout die mensen maken als ze van bloosangst af willen komen is dat ze van het blozen af willen. En ik kan je één ding vertellen; je kunt je bloedvaten niet commanderen dat ze moeten stoppen. Helaas. Sterker nog, hoe meer jij het wil stoppen, hoe erger het wordt.
Dan kun je natuurlijk aan symptoombestrijding gaan doen. Dikke lagen make-up, een shawl voor je gezicht, direct oogcontact vermijden of wat dan ook. Maar zo ga je het daadwerkelijke probleem nooit oplossen. En dat probleem zit in je hoofd, niet in je bloedvaten.
De methode: Doe precies het tegenovergestelde
Wat wél werkt is het compleet omdraaien. In plaats van te vechten tegen het blozen, veranderen we je relatie met het blozen.
1. Radicale acceptatie
Misschien lees je dit nu en denk je; de fuck, ben je gek? Nee, ik ben niet gek. Maar dit werkt. Het is de énige weg uit de cirkel van bloosangst.
In plaats van te denken ‘ik mag niet rood worden’ oefen je met de gedachte; ‘ik merk dat ik rood word. Dat is oké. Mijn bloedvaten zijn vernauwd en mijn wangen mogen branden terwijl ik mijn verhaal afmaak’. Weerstand is zuurstof voor angst. Dus hoe minder weerstand jij hebt, hoe minder zuurstof angst heeft, en hoe minder jij zal blozen.
Bovenstaande gaat over het moment dat je al begint met blozen. Maar dit kun je natuurlijk ook toepassen op de angst voor het blozen (als je dus nog helemaal niet aan het blozen bent). ‘Ik merk dat ik bang ben dat ik ga blozen. Oke, prima.’. Die angst mag er best zijn.
2. De ‘Paradoxale Intentie’
We gaan zelfs nog een stapje verder. We gaan het rood worden niet alleen accepteren, we gaan het zelfs uitnodigen. Dit is zo ontzettend krachtig.
Als jij een date hebt (noem maar iets) en je bent vantevoren (of tijdens je date) bang dat je gaat blozen, dan zeg je; ‘Kom maar op. Ik wil dat je me helemaal vuurrood maakt! Geef me alles wat je hebt!‘.
Dit is zó radicaal, dat je je zenuwstelsel het signaal geeft dat er helemaal geen gevaar is. Je staakt de strijd niet alleen, je nodigt het gevaar (dat er helemaal niet is) zelfs uit. Het kan nog steeds zo zijn dat je bloost, maar dit boeit niet meer en is veel minder heftig.
Op het begin zeg je dit waarschijnlijk tegen jezelf zonder dat je het ook écht geloofd, maar als je dit vaker doet merk je dat die angst voor de angst gewoon weg is. Het boeit niet meer. Kom dan, I don’t care.
3. Koppel jezelf los van je mind (defusie)
Je mind veroorzaakt bloosangst. Sterker nog, je mind veroorzaakt 99% van de angsten. Zolang jij niet voor een leeuw staat is elke angst bedacht. En eigenlijk is dit best goed nieuws, want dan kunnen we er ook wat aan doen!
Er zijn namelijk twee smaakjes; óf je bent geïdentificeerd met je mind, óf je bent niet geïdentificeerd met je mind. Als je last hebt van fobieën en angsten ben je meestal volledig geïdentificeerd met je mind. Met andere woorden; alles wat je mind roept is waarheid.
Als je in gaat zien dat je een mind HEBT in plaats van BENT, creëer je directe afstand. Je mind roept heel de dag van alles. ‘Het gaat fout’. ‘Je gaat sowieso falen’. ‘Je wordt afgewezen’. ‘Je kunt het niet’.
Je kunt daar niets aan veranderen. Dat doet de mind nou eenmaal. Je kunt er niet tegen vechten. Maar je kunt er wél afstand van nemen. Prima dat dit mind dit roept. Je hoort het. Je vecht er niet tegen, maar je gaat er ook niet in mee. Het is gewoon echt een passagier op de achterbank. Een radio die aan staat.
Zelf heb ik mijn mind ook nog een naam gegeven; Gerrit. Waardoor ik kan zeggen; ‘Aah, Gerrit roept weer dat het helemaal fout gaat’. Dit maakt het veel makkelijk om toch in beweging te komen, omdat je niet zondermeer geloofd dat die negatieve scenario’s uitkomen. Het zijn gewoon gedachtes. Het is Gerrit.
Veelgestelde vragen over blozen en angst
Wat betekent blozen als het zomaar gebeurt?
Niets in het lijf gebeurt zomaar. Wel kan het zijn dat je een situatie onbewust als sociaal spannend ervaart. Blozen is een volstrekt normale menselijke reactie op kwetsbaarheid. Dat kan ik niet vaak genoeg zeggen.
Kan ik bloosangst overwinnen zonder operatie?
Ja, absoluut. Hoewel er medische ingrepen bestaan (zoals ETS-operaties), kleven daar vaak grote risico’s aan. Doe vooral wat je wil, maar bloosangst is goed aan te pakken zonder medische ingrepen.
Als je het angstmechanisme gaat snappen en je kunt loskoppelen van je mind, wordt de lichamelijke reactie vaak snel veel milder.
Is er medicatie die helpt tegen bloosangst
Er is geen specifieke medicatie tegen bloosangst. Wel zijn er medicijnen die sowieso vaak bij angst worden voorgeschreven (waardoor de angst voor de angst af kan nemen), zoals oxazepam (korte termijn) en antidepressiva (lange termijn).
Ook hier geldt; doe vooral wat je wil. Ik ga niet zeggen wat je wel of niet moet doen. Maar besef dat medicatie het onderliggende probleem niet oplost en soms zelfs juist versterkend kan werken.
Is een rood gezicht door stress gevaarlijk?
Nee. Het is slechts een tijdelijke verandering in de bloedtoevoer.
Conclusie: Letterlijk kleur bekennen
Het lijkt misschien een eenzame strijd, maar je hoeft hem niet alleen te voeren. Sterker nog, de strijd is het hele probleem. Het geheim van het overwinnen van bloosangst zit niet in het vinden van een manier om nooit meer rood te worden, maar in het ontwikkelen van de moed om te blozen en toch te doen wat je wil doen.
Ben je klaar om te stoppen met je te verstoppen? Kennis over wat blozen is, is de eerste stap. De volgende stap is het trainen van je bereidheid om met een rood hoofd vol zelfvertrouwen in het leven te staan.