Krijg je het al benauwd bij het zien van de foto hierboven? Dan is dit artikel voor jou. En geloof me, je bent niet de enige die claustrofobie ervaart wanneer ze een MRI-scan moeten laten maken. Je kunt hier oprecht nachten van wakker liggen. En dan heb je het nog niet eens over de uitkomst van de scan. Al met al een stressvolle situatie!
Je kunt hier oprecht nachten van wakker liggen.
Of het nu gaat om een scan van je hoofd of een scan van je rug, het gevoel is hetzelfde. Alles buiten je komt op je af en je mind maakt je helemaal gek. De angst vliegt je aan. Dat is typische claustrofobie. Een samenvoeging van claustrum (gesloten ruimte/slot) en phobos (angst). Weet je dat ook weer.
Maar de vraag is; wat moet je hier nou mee? Want de werkelijkheid is dat die MRI scanner je niks doet. Die eet je niet op, dat weet jij ook wel. Het is jouw interne alarmsysteem dat op hol slaat omdat het de situatie, onterecht, als ‘onveilig’ labelt.
In dit artikel leer ik je hoe je angstmechanisme kunt aanpakken. Want een MRI-scan op zichzelf is al stressvol genoeg!
Waarom is een MRI-scan zo lastig bij claustrofobie?
Ongeveer 10% van de mensen heeft last van claustrofobie, waarmee het een van de meest voorkomende fobieën is (samen met bijvoorbeeld vliegangst en rijangst). Van die 10% zijn er een hoop mensen die jaarlijks een MRI-scan krijgen.
Een MRI-scanner is een apparaat dat vaak angst oproept bij mensen. Een nauwe tunnel, een omgeving die je niet kent. Klinisch. Het apparaat maakt veel lawaai. Wat gaat de uitkomst zijn? Al deze factoren activeren direct je vecht-of-vluchtreactie. Als je puur kijkt naar de ‘gesloten ruimte’ is dat dus wat claustrofobie is.
Tot zover niets geks. Dit laat juist zien dat je zenuwstelsel perfect werkt (even buiten de reden waarom jij in die MRI scanner ligt natuurlijk). Maar wat is het probleem dan wel?
Je mind. Zodra jij in die tunnel schuift (of zelfs al ervoor), begint je mind scenario’s op je af te schieten;
- ‘Dadelijk krijg ik geen lucht meer’
- ‘Dadelijk krijg ik een hartaanval’
- ‘Ik moet er nu uit, ik trek dit niet’
- Vul zelf maar in…
Op het moment dat je deze gedachten gelooft, reageert je lijf direct door je een stoot adrenaline te geven (naast andere fysiologische processen). Je hartslag schiet omhoog, je ademhaling versnelt, je voelt druk op je borst, et cetera.
Dit fysiologische proces op zichzelf is niet het probleem. Het probleem is dat jij de mind gelooft. Want het vecht-vlucht-systeem (adrenaline etc.) wordt constant opnieuw geactiveerd, waardoor er paniek kan ontstaan.
Je mind roept allerlei negatieve gedachten, jij gelooft ze, je lijf maakt meer adrenaline en andere stofjes aan, je mind roept nog harder dat het helemaal fout gaat (want die reageert weer op de fysieke signalen), etc. Zo zit je in een angstloop waar je niet uit kunt. In de basis is dat wat claustrofobie is (en eigenlijk voor alle angsten).
De valkuil van controle
De meeste mensen die last hebben van claustrofobie bij een MRI-scan proberen het een soort van de overleven door hun ogen stijf dicht te knijpen, net als hun handen. Áls ze al in dat apparaat durven. Vaak gaan er namelijk nog paniekaanvallen aan vooraf.
De valkuil is; proberen je angst weg te duwen of te onderdrukken. Als psycholoog én ervaringsdeskundige kan ik je zeggen; alles waar je tegen vecht, wordt groter. Óók je angst. En je mind.
Als je daar ligt en tegen jezelf zegt; ‘ik hoef niet bang te zijn, er gebeurt niks, ik moet rustig blijven’, voed je juist de claustrofobische angst. Je gooit olie op het vuur.
Waarom? Omdat je de angst aan het wegduwen bent. Je angst hoeft helemaal niet weg. En je mag wél bang zijn. Of er nu wel of niet iets gebeurt. Je hoeft jezelf helemaal niet te sussen. Integendeel.
Als jij namelijk, onbewust, aan je zenuwstelsel laat merken dat die angst er niet mag zijn, denkt je zenuwstelsel juist dat die angst levensgevaarlijk is! Als jij iets ontwijkt wat er is, zal dat wel zijn omdat het ondragelijk is! Waardoor je lijf alleen maar meer adrenaline gaat lopen spuiten.
Wat kun je doen tegen claustrofobische angst voor de MRI-scanner
We gaan het volledig omdraaien. En dat gaat ontzettend tegennatuurlijk voelen, dat weet ik. Maar het gaat je ontzettend helpen (en já, je gaat hier weerstand bij voelen).
Ik noem het; de strategie van bereidheid.
1. Nodig de angst uit
En niet zomaar een beetje; maar volledig. Je EIST dat de angst op jouw feestje komt. Niet; ‘het komt wel goed’. Maar; neem me maar helemaal over met die claustrofobie en angst van je! Kom maar. Bring it on. Pak me maar helemaal. Ik eis dat je me helemaal in paniek laat raken!
Probeer niet te ontspannen. Geen ademhalingsoefeningen. Volledige overgave aan wat is. 110%. Wees bereid om daar te liggen met een bonzend hart en zweethanden. Blijf die angst uitnodigen. ‘Is dat alles wat je hebt?’.
Voelt onnatuurlijk he? Maar werkt fantastisch. Waarom? Je geeft je zenuwstelsel het signaal dat angst, claustrofobie en paniek helemaal niet ondragelijk zijn. Dus hoeft je zenuwstelsel ook niet meer in de vecht-of-vluchtmodus te staan. Mooi he!
2. Benoem de fysieke sensaties
Zodra je die scanner in gaat ga je gewoon je fysiese sensaties labelen. ‘Ik merk dat mijn hart bonkt’. ‘Ik merk dat ik druk op mijn borst voel’. Dit is radicale overgave. Je gaat juist naar het gevoel TOE.
Want wat denk je dat je voor signaal geeft aan je zenuwstelsel als je krampachtig aan allerlei andere dingen gaat denken? Juist; dat die angst absoluut niet gevoeld mag worden. En het resultaat? Meer angst. Want je probeert het weg te drukken.
3. Neem afstand van de mind
Het gaat ‘fout’ (het gaat eigenlijk sowieso niet fout maar toch) als jij één bent met je mind. Identificatie of fusie noemen we dat in de psychologie. Je BENT namelijk niet de mind (= je gedachten), maar je HEBT een mind. Jij bent de waarnemer van de mind.
Het is heel belangrijk om dit te zien. Defusie (tegenovergestelde van fusie) houdt in dat je jezelf loskoppelt van je mind. En dat je dus ziet wat de mind allemaal roept.
‘Het gaat fout’, ‘ik ga dood’, ‘ik moet eruit’. Zeg tegen jezelf; ‘Hee, de mind is wakker. Wat roept ie allemaal? Ik ga dood, ik moet eruit, etc. Oké, ik hoor wat je zegt mind. Doen we verder niks mee. Je hoeft er niets positiefs tegenover te zetten. Je hoeft er niet tegen te vechten of de gedachten weg te drukken. Gewoon, observeren.
Veelgestelde vragen over MRI en angst
Wat als ik echt in paniek raak tijdens de scan?
Dan raak je in paniek. Deze vraag stellen is jezelf al schrap zetten. Deze vraag stellen is al geen overgave.
En, objectief gezien, kun je er op elk moment uit. Je krijgt namelijk een soort alarmknop in je hand.
Bestaat er zoiets als een ‘open’ MRI-scanner?
Yes, die bestaan. Voor extreme gevallen van bijvoorbeeld claustrofobie (of obesitas) zijn er speciale open MRI scanners. Maar feit blijft dat je er veel meer aan hebt om je de strategie van bereidheid eigen te maken. Niet alleen op het gebied van een MRI-scanner, maar bijvoorbeeld ook bij claustrofobie in het vliegtuig.
Helpt medicatie bij een MRI-scan?
Ik ben geen dokter, dus ik kan je niets vertellen over de combinatie van medicatie en MRI-scans.
Wel kan ik je zeggen dat bijvoorbeeld in het geval van paniekaanvallen natuurlijke kalmeringsmiddelen en medicatie de wortels van de angst niet aanpakken. Je komt hierdoor dus ook niet van de angst af. Je leert niet dat je de angst of claustrofobie gewoon kunt dragen.
Maar in the end bepaal jij (in overleg met je arts).
Conclusie: dadelijk krijg je nog plezier in je MRI-scan
Een MRI-scan met claustrofobie is een uitdaging, maar ook een enorme kans om te oefenen met angst. Niet alleen voor deze specifieke situatie, maar voor heel je leven. Die tunnel leert je dat je je helemaal niet hoeft te identificeren met je negatieve gedachten, en dat je je angstsensaties prima kunt dragen.
Ongeacht de uitkomst van de MRI-scan is dat al een mooie winst!
Moet jij nou binnenkort de scanner in, en zie je er enorm tegenop? Staak de strijd. Het kost zoveel energie. Die angst gaat niet weg. Er is geen trucje. Leer omgaan met je angst én je mind. Daar heb je veel meer aan.