De wekker gaat. In plaats van zin in je werkdag, voel je direct spanning. Je denkt aan die vergadering van 10:00, de lunchpauze met collega’s en die ene presentatie die je volgende week moet geven. En je bent niet de enige. Voor veel mensen is de werkvloer een mijnenveld van sociale verplichtingen en beoordelingsmomenten.
Voor veel mensen is de werkvloer een mijnenveld van sociale verplichtingen en beoordelingsmomenten
Hoe komt dit? Dit heeft te maken met sociale angst. En als jij last hebt van sociale angst, kan werk best een uitdaging zijn.
In dit artikel duiken we dieper in de impact die sociale angst of een sociale angststoornis op je werk kunnen hebben. Dit heeft namelijk meer invloed dan je denkt. Ook kijken we wat je eraan kunt doen, zodat je weer de regie over je loopbaan (en je leven) terugkrijgt.
De onzichtbare copingsmechanismen: Veiligheidsgedrag
Mensen met een sociale fobie zijn ontzettend goed in onbewuste manieren om ‘veilig’ te zijn op het werk. Het zijn vaak harde werkers, maar tegelijkertijd de minst zichtbare. Om de intense sociale stress op kantoor te managen, ontwikkelen veel mensen met sociale angst onbewust veiligheidsgedrag.
Dit is gedrag dat bedoeld is om negatieve beoordelingen van anderen te voorkomen, en vaak is het heel subtiel. Op de lange termijn zorgt dit er echter voor dat je je carrière saboteert, en daarom is het belangrijk om er inzicht in te krijgen én er iets aan te doen.
Onzichtbaarheid
Wat is de beste manier om veilig te zijn? Juist, onzichtbaar worden. Want wie onzichtbaar is kan niet beoordeeld worden. En dus hou je je mond in vergaderingen, zelfs als je het beste idee hebt. Want stel voor dat je stem trilt of dat je rood wordt.
Overvoorbereiding
Je hebt mensen die voorbereiden en je hebt mensen die écht voorbereiden. En dan heb je mensen met sociale angst die overvoorbereiden. Een telefoontje. Een presentatie. Een vergadering. Je denkt dat hoe meer controle je hebt, hoe kleiner de kans is dat er iets ‘fout’ gaat. Hallo burn-out…
Vermijding
Waarschijnlijk was voor jou de coronaperiode heerlijk; thuis werken! Lekker veilig, tussen je 4 muurtjes. Maar inmiddels gaan we allemaal weer vaker naar kantoor.
De kans is groot dat wanneer je nog niet hebt leren dealen met je sociale angst je sowieso alle ‘optionele’ activiteiten overslaat. De vrijmibo, netwerkevenementen, teamuitjes. Dit is niet per se ‘verkeerd’, maar je valt hierdoor wel buiten de boot.
Dit gedrag zorgt ervoor dat leidinggevenden je kwaliteiten over het hoofd zien, en dat je niet leert om (sociale) angst te dragen. Je zet jezelf al buitenspel voordat iemand anders je buitenspel zou kunnen zetten (wat in werkelijkheid zelden gebeurt).
Specifieke kenmerken van sociale angststoornis op het werk
Een sociale angststoornis kenmerkt zich door specifieke symptomen. Maar als het aankomt op werk zien we heel gerichte symptomen van sociale angst. Het zit hem vooral in de kleine, dagelijkse momenten die voor anderen triviaal lijken maar op jou veel impact hebben.
1. Angst voor hiërarchie en autoriteit
Bij sociale angst draait alles om de angst voor negatieve evaluatie door anderen. Het is daarom ook niet heel verwonderlijk dat hiërarchie en autoriteit een flinke trigger zijn. Ik herken dit heel erg van mijn tijd in loondienst, maar ook als freelancer.
Een gesprek met een (dominante) baas of een call met een kritische klant, brrr. Dit triggert gelijk je alarmsysteem. Je bent niet zozeer bang voor de inhoud van het gesprek, maar vooral voor de reactie. Cognitief red je jezelf waarschijnlijk wel, maar het gaat om de angst voor de beoordeling.
2. Sociale faalangst bij complexe taken
Vaak zijn mensen met sociale angst vakinhoudelijk echt wel sterk. Maar zodra er mensen meekijken blokkeren ze. Er is dan namelijk weer een ‘evaluatie’-element. De angst om een fout te maken waar anderen bij zijn, is groter dan de wil om te presteren.
3. De lunchpauze-paradox
Voor veel mensen met sociale angst is de lunchpauze op het werk het meest stressvolle moment van de dag. Anderen ontspannen, maar jij probeert je een weg te banen door smalltalk-strategieën. Je komt dus niet echt tot rust, wat weer kan leiden tot chronische vermoeidheid of burn-out klachten.
De angst om van baan te veranderen
Een van de meest hardnekkige gevolgen van sociale angst op je werk is de verlamming als het gaat om loopbaanstappen. Met andere woorden; de angst om van baan te veranderen. De angst om van baan te veranderen houdt duizenden mensen vast in functies waar ze onder hun niveau werken of niet blij zijn.
De gedachte aan een nieuwe omgeving alleen al triggert alle sociale angsten tegelijk.
‘Ik moet mezelf weer bewijzen in sollicitatiegesprekken.’
‘Ik ken de sociale codes op die nieuwe plek niet.’
‘Wat als ze daar direct zien dat ik deze baan eigenlijk niet aankan?’
- ‘Wat als er collega’s zijn die heel dominant zijn?’
De veilige ‘ellende’ van je huidige baan is altijd nog beter dan de onzekere potentie van een nieuwe stap (dit heet in de psychologie ‘loss aversion’).
Werk voor mensen met sociale angst: Oplossing of valstrik?
Veel mensen die last hebben van sociale angst willen weten wat goed werk is voor mensen met sociale angst. Vaak zoeken ze dan naar banen met minimale interactie, zoals tekstschrijver, remote jobs, data, etc. De vraag is echter of je hier iets mee opschiet.
In eerste instantie verlaagt dit de sociale stress. Dit heb ik bijvoorbeeld ook ooit ervaren toen ik volledig voor mezelf ging werken. Maar op de lange termijn is het vaak een valstrik.
Door werk te kiezen dat vermijding faciliteert, geef je je brein het teken dat sociale interactie inderdaad levensgevaarlijk is. En zo wordt je wereldje steeds kleiner. Ook je sociale angst wordt alleen maar groter. Dit tast je zelfvertrouwen weer aan omdat je je talenten niet volledig benut, waardoor je weer angstiger en somberder wordt.
Mijn advies is dus ook om je werk niet aan te passen aan je angst, maar je werk te kiezen op basis van je waarden (creativiteit, verbinding, of wat dan ook). Manage je angst zo dat je elk werk kunt doen dat je hart begeert. En let hierbij ook op dat je jezelf niet saboteert (‘ik werk nu eenmaal gewoon graag alleen’).
De weg naar professionele vrijheid
Ik leer je niet om angst weg te toveren. Ik leer je om precies het tegenovergestelde te doen.
1. Defusie van je mind
Fusie = samensmelten. Defusie = ontkoppelen.
Je bent niet je gedachten. Als je mind roept ‘je gaat af in deze presentatie‘ of ‘het gaat helemaal fout‘, dan roept je mind dat. Je denkt dit niet over jezelf; je mind zegt dit.
Je mind is een radio. Soms harder, soms zachter. Maar je hoeft niet naar de muziek te luisteren om je werk te doen. Ik heb mijn mind een naam gegeven; Gerrit. Waardoor ik kan zeggen; ‘Aah, Gerrit roept weer dat ik het niet kan‘. ‘Gerrit roept weer dat ze me stom vinden‘. Dit creëert afstand.
2. Waarden-gericht werken
Dit is heel belangrijk. Ik heb mezelf op een bepaald moment helemaal geïsoleerd. Had mezelf wijs gemaakt dat ik gewoon alleen wilde werken. Dat ik introvert was. Dat ik vrijheid wilde.
Maar in werkelijkheid zijn hele belangrijke waarden van mij zaken als ‘verbinding’, ‘humor’ en ‘positiviteit’. En ik kan je vertellen, dat is ver te zoeken als eenpitter.
Moraal van het verhaal? Wanneer je je focust op je waarden, wordt de angst een bijzaak. Je bent bereid om de angstsymptomen te ervaren omdat het resultaat (= je waarden) veel belangrijker is dan het tijdelijke ongemak.
3. Bereidheid op de werkvloer
Stop met het proberen te verbergen van je angst. Nodig de angst radicaal uit. Wees bereid om met trillende stem een vraag te stellen. Wees bereid om met zweetoksels te presenteren. Wees bereid om te blozen als een tomaat. Radicaal. Creëer een fuck-it mentaliteit.
Zodra je 110% bereidheid hebt om ongemak te voelen, verliest sociale angst zijn macht over jou en je carrière. Daarom nodig ik mijn angst echt radicaal uit; ‘Kom maar. Is dat alles wat je hebt? Pussy’.
Conclusie: Neem de regie over je loopbaan terug
Sociale angst en werk is een uitputtende combinatie en kan zelfs resulteren in paniekaanvallen op het werk. Maar hoeft het dit niet voor altijd te blijven. Je bent niet je angst, en je bent niet overgeleverd aan een niet vervullende carrière omdat je zenuwstelsel overgevoelig reageert op sociale situaties.
Merk je dat de angst om van baan te veranderen of de sociale stress op kantoor je verstikt? Kennis is de eerste stap naar inzicht, maar training en herhaling is de weg naar verandering. Doorbreek die onzichtbare glazen wand en stop met werken vanuit vermijding. Zó benut je je volle potentieel.