Je hebt de uitnodiging voor je sollicitatiegesprek binnen, of misschien moet je zelfs nog een sollicitatiebrief schrijven. Hoe dan ook; je voelt een knoop in je maag die per uur strakker draait. Man, wat ben je zenuwachtig. Misselijk zelfs.
Man wat ben je zenuwachtig. Misselijk zelfs.
Maar het moet gezegd; je hebt de angst voor het veranderen van baan je in ieder geval niet laten tegenhouden! Waarvoor hulde. Maar nu die sollicitatiegesprekken nog.
En het grappige is; je zenuwen zijn helemaal niet het probleem. Dat jij die zenuwen weg wil krijgen wél. Ik ga je uitleggen hoe dit zit.
Faalangst en angst voor het onbekende
Als je een sollicitatiegesprek hebt begint voor sommige mensen het piekeren al weken van de voren. En voor sommigen begint het op de dag van het sollicitatiegesprek. Hoe dan ook, je bent hier niet voor niets. Dus waarschijnlijk heb jij last van die zenuwen.
Goed om te weten is dat die zenuwen door kunnen slaan in angst. Specifiek in angst voor het onbekende en pure faalangst. Deze vormen van angst ontstaan vaak al weken van tevoren.
1. Angst voor het onbekende
Jouw mind haat onbekendheid. Je weet niet wie er tegenover je zit, welke vragen ze gaan stellen en hoe de sfeer zal zijn. Je weet niet eens hoe de ruimte eruit gaat zien. Deze angst voor het onbekende zorgt ervoor dat je mind rampscenario’s gaat invullen. Want dat is nou eenmaal wat de mind altijd doet. Als dit doorslaat heb je in bredere zin last van spreekangst.
Je mind doet dit, omdat ook dit ook een soort van zekerheid geeft. Het verhaal vult de leegte in. Er klopt alleen niets van dat verhaal, maar dat maakt voor de mind niet zoveel uit. Je mind probeert elk detail voor te bereiden en ’te bedenken’ om de controle terug te grijpen.
Helaas is dat een illusie. Je kunt de toekomst niet controleren.
2. Pure faalangst
Als ‘gezonde spanning’ omdraait in echte angst, ligt hier vaak pure faalangst onder. Je bent gewoon bang om te falen. Om ergens geen antwoord op te hebben. Om stil te vallen. Om iets raars te zeggen. Vul het zelf maar in. Die druk maakt van een ‘simpel’ sollicitatiegesprek een soort overlevingsstrijd. Alsof je naar het front moet.
Je bent niet eens zozeer bang voor degene(n) met wie je gaat zitten. Maar veel meer voor je eigen oordeel als het ‘misgaat’. De pijn van ‘falen’. Dát is waar je doodsbang voor bent.
De biologie van sollicitatie-zenuwen
Biologisch gezien ziet je zenuwstelsel een sollicitatiegesprek vaak alsof er een leeuw voor je neus staat. Gevaar. Je amygdala, het angstcentrum in die hersenpan van je, geeft het signaal van gevaar.
En waarom? Je kunt afgewezen worden. En evolutionair gezien is afwijzing levensgevaarlijk. Want dan overleef je niet. Maargoed, die amygdala heeft ff niet in de gaten dat we in de 21e eeuw leven. En die manager geen leeuw is. En dat we niet dood gaan van een afwijzing.
Het is een beetje alsof je rookmelder af gaat terwijl je een kop koffie zet. Veel te gevoelig afgestemd. En hoe gevoeliger jouw zenuwstelsel is afgestemd (door je persoonlijkheid of door dingen die je hebt meegemaakt), hoe sneller de zenuwen op hol slaan.
Want wat gebeurt er namelijk als die amygdala wakker wordt? Je hartslag gaat omhoog, je ademhaling versnelt en je begint te zweten. Je staat ‘aan’. Klaar voor oorlog. Klaar om te vechten of vluchten. Super handig. Wanneer je een leeuw tegenkomt…
Maar, eigenlijk moeten we dus blij zijn dat ons biologische systeem zo werkt. Het feit dat je zenuwen of zelfs angst voelt voor een sollicitatiegesprek, laat juist zien dat jouw systeem uitstekend werkt.
De fout die we maken is dat we die zenuwen (angst) niet willen voelen! We willen ze weg hebben. En zo ontstaat er een tweede laag; angst voor de zenuwen zelf!
Neem je zenuwen mee naar binnen
Wat veel mensen gaan doen als ze zenuwen voelen voor het solliciteren is rationaliseren. ‘Het komt vast wel goed‘. ‘Ik heb toch al bewezen dat ik het kan‘. Ze gaan zichzelf eigenlijk een soort van sussen.
Maar ook dit is eigenlijk vechten tegen de zenuwen. Wat zeg je hiermee namelijk? Angst mag er niet zijn. Je gaat het kapot rationaliseren. Omdat je de zenuwen niet wil dragen.
De vraag is dan ook niet of het wel of niet goed komt (wat is dat überhaupt, goed of fout?). De vraag is; ben jij bereid om je angst onder de arm mee te nemen. Misschien ga je af als een gieter. Misschien speel je de sterren van de hemel. Daar gaat het helemaal niet om.
Hoe doe je dit?
Willingness (bereidheid)
Ben jij écht bereid om de zenuwen, angst of paniek te voelen? Of zeg je dit wel, maar blijf je eigenlijk strijden. Wees 110% bereid om daar te zitten met zweethanden. Met rode wangen. Nodig je zenuwen juist uit, in plaats kalmeringsoefeningen toe te gaan passen.
Zeg tegen jezelf; ‘Ik mag doodsbang zijn en tegelijkertijd een goed gesprek voeren‘. Of niet. Laat maar komen die angst.
Kom los van je mind
Jij bent niet je mind. Op het moment dat jij iets voelt van zenuwen of angst wil je mind allerlei dingen gaan roepen. ‘Je kunt het niet’, ‘het gaat fout’ etc. Op het moment dat jij ook maar 1 procent meegaat in de mind, zit je erin. Dan BEN je de mind.
Maar jij bent niet de mind, jij HEBT een mind. Laat de identificatie met je mind los. Jij bent de waarnemer van de mind. Dit heet defusie.
En geloof mij maar, op het moment dat je buiten je comfort zone dreigt te treden gaat die mind roepen als een motherfucker. Elke keer weer. Hoor het aan. Vecht er niet tegen. Ga er ook niet in mee. Het is als een schreeuwend kind op de achterbank op weg naar Zuid-Frankrijk. Lekker laten gaan.
Accepteer de onzekerheid
Stop met het voorspellen van het onbekende. Het onbekende is niet te voorspellen. Je lost onbekendheid niet op door te piekeren en te denken. Onbekendheid los je op door te gaan ervaren. En dat ontstaat er weer nieuwe onbekendheid, en zo groei je als mens.
Vertrouw op je eigen vermogen om ter plekke te reageren. Mét zweetoksels en je hart in je keel. Zonder kalmeringsmiddelen of andere onzin.
Benoem het beestje
Je mag gewoon zeggen dat je zenuwachtig bent. Niet vanuit een slachtofferrol, maar gewoon vanuit een volwassene. ‘Ik merk dat ik zenuwachtig ben voor dit sollicitatiegesprek, omdat ik deze functie erg belangrijk vind‘. Geen drama, geen kinderlijk gedrag, gewoon volwassen. Scoor je nog punten mee ook.
Veelgestelde vragen over sollicitatie-angst
Is het erg als een recruiter of manager ziet dat ik zenuwachtig ben?
Nee, het laat zien dat je gemotiveerd bent en oprecht bent. En ja, voor sommige functies is het fijn als je weinig last van zenuwen hebt. Maar ik gok dat jij vast geen minister-president wil worden.
Hoe overwin ik de angst voor het onbekende?
Niet. Angst voor het onbekende zal er altijd zijn. De vraag is; hoe ga je hiermee om. Hier schrijf ik eerder een artikel over.
Wat als ik echt faal?
Wat is dat, falen? Betekent falen dat je de baan niet krijgt? Of is falen dat je het gesprek niet eens aangaat? Kies jij maar. Het is jouw leven.
En ook als je een bepaalde baan hebt, komen er nog zat momenten waarop je bang gaat zijn. Wat dacht je bijvoorbeeld van het geven van presentaties?
Conclusie: Je bent sterker dan je spanning
Je hoeft de angst voor je sollicitatiegesprek helemaal niet te overwinnen. Je hebt alleen te leren hoe je angst de ruimte geeft, terwijl jij ondertussen je verhaal doet.
Stop met het zoeken naar de ‘uit-knop’ voor je gevoel of de ‘controle-knop’ voor de toekomst. Het gaat je precies niet verder helpen. Sterker nog, het maakt je alleen maar angstiger.
Go get ‘m tijger. Of niet, ook helemaal goed.