Als jij regelmatig last hebt van paniekaanvallen, is er waarschijnlijk één vraag die constant door je hoofd spookt; hoe voorkom ik die paniekaanval? Misschien heb je al van alles geprobeerd om ervan af te komen. Van ademhalingsoefeningen tot mindfulness. En dit helpt je geen steek verder. Het maakt het alleen maar erger.
Misschien heb je al van alles geprobeerd om ervan af te komen
De waarheid is; de drang om van paniekaanvallen af te komen houdt de paniekaanval juist in stand. In dit artikel neem ik je mee in een strategie die wél werkt. Keer op keer. We gaan niet dweilen met de kraan open of doen aan symptoombestrijding. Nee, we gaan de kraan dichtdraaien door de wortel van de angst aan te pakken.
De paradox van ‘voorkomen’
Wanneer je op zoek bent naar tips voor het voorkomen van een paniekaanval, kom je vaak bij tips die gaan over afleiding, kalmeringsmedicatie of ontspanningsoefeningen. Op korte termijn kan dit inderdaad verlichting bieden, maar het is pure symptoombestrijding. Je bent echt aan het dweilen terwijl de kraan wagenwijd openstaat.
De paradox is dus dat het willen voorkomen van paniekaanvallen de paniekaanvallen juist veroorzaakt. De wortel van het probleem is namelijk niet de paniek zelf, maar je verzet tegen de paniek.
Je voelt een sensatie (bijv. hartkloppingen of tintelingen).
Je schrikt en wilt dit koste wat kost voorkomen. Niet weer!
Je brein ziet jouw verzet als bewijs dat er écht gevaar is.
Je lichaam pompt nóg meer adrenaline en cortisol door je lijf.
- De paniekcirkel blijft zich herhalen vanaf stap 1, en krijgt elke keer meer kracht.
Zodra jouw hoofddoel een “paniekaanval voorkomen” wordt, blijf je in deze cirkel. En ik snap je he, ik heb ook jarenlang geworsteld met paniekaanvallen. Het is verschrikkelijk. Het is kut. Natuurlijk is het logisch dat je ervan af wil. Maar daar ligt niet de oplossing. Integendeel.
Paniekaanval voorkomen tips: Wat werkt écht?
Oké, maar moet je dan dus heel je leven leven met paniekaanvallen? Nee. Je komt er ‘vanaf’ door er niet meer vanaf te willen. Crazy shit right? Laat me je meenemen.
Tip 1: De wortel aanpakken (defusie)
Om de kraan van paniek dicht te draaien, moeten we kijken naar wat de kraan openhoudt: je gedachten. Je mind is een gedachtenmachine in dat koppie van je die constant rampscenario’s produceert. Het gaat fout, je gaat dood, je krijgt een hartaanval, je gaat flauwvallen, je moet overgeven, noem maar op.
Als jij last hebt van paniekaanvallen, neem je deze gedachten voor waar aan. Als jij deze gedachten probeert te weerleggen (krampachtig zeggen dat je helemaal niet flauw gaat vallen) ben je aan het vechten. Je gaat in gesprek met die mind.
Dus wat heb je dan wél te doen? Defusie toepassen. Defusie betekent dat je afstand neemt van je gedachten. Jij bent niet je gedachten. Je hébt gedachten. Je hebt een mind die dingen roept. Heel de dag door, en altijd negatief. Ik heb mijn mind een naam gegeven; Gerrit.
Als je dit in de gaten krijgt, kun je zien dat je mind een paniekaanval creëert. Want wat roept de mind (‘Gerrit’) als jij een lichamelijke sensatie voelt (adrenaline, hartkloppingen, tintelingen, duizeligheid etc.)? ‘HET GAAT FOUT!!!!’. Oké Gerrit. Dank voor de info. Doen we niets mee.
Als je dit gaat zien, kun je het niet meer niet-zien. Je bent niet langer de persoon die gelooft dat hij doodgaat; je bent de waarnemer die ziet dat het brein de gedachte “ik ga dood” produceert.
Oude manier: “Ik krijg een hartaanval, ik moet dit nu voorkomen!”.
Nieuwe manier: “Ik merk dat mijn brein de gedachte produceert dat er iets mis is met mijn hart. Interessant, maar het is slechts een gedachte.”
Door de wortel (je identificatie met de mind) aan te pakken, verliest de mind kracht. En hiermee verliest ook de paniek zijn kracht.
Tip 2: Radicaal uitnodigen in plaats van voorkomen
Deze tip gaat echt een gamechanger zijn, geloof me. En tegelijk is het ook echt een mindfuck. De meest effectieve methode hoe je een paniekaanval kunt voorkomen is gelijk de meest tegennatuurlijke; stop met voorkomen en start juist met uitnodigen.
In plaats van te vechten tegen de naderende tornado, zet je de ramen en deuren wagenwijd open. Voel je de paniek of angst opkomen? Zeg dan letterlijk; ‘Kom maar op! Is dit alles wat je hebt? Doe je best man, maak me nog banger!
Doe het huilend, doe het schreeuwend, I don’t care. Maar zeg het. Dit is dé genadeklap voor paniek. Paniek heeft namelijk één doel, en dat is je waarschuwen voor gevaar zodat je kunt vluchten (of vechten). Een paniekaanval is niets meer dan angst voor de angst. En als jij laat zien dat je geen angst meer hebt voor de angst, krijgt de paniek geen benzine meer.
De biologische logica van een paniekaanval stort in. Je kunt niet tegelijkertijd iets radicaal uitnodigen én er doodsbang voor zijn.
Tip 3: Laat de veiligheidsrituelen vallen
Heb je altijd iets bij voor ‘het geval dat’ (kalmeringsmiddelen o.i.d.) of vermijdt je plekken zoals het OV of drukke plekken uit angst voor een paniekaanval (= agorafobie)? Stop daarmee. Radicaal. Dit gedrag bevestigt namelijk constant aan jouw brein dat je niet veilig bent.
Échte vrijheid ontstaat wanneer je aan je zenuwstelsel laat zien dat je paniek kunt verdragen. Óók in een trein of vliegtuig. Óók op een druk plein. Zeg tegen jezelf; ‘dan gebeurt het maar’. Je bent er elkaar mee om te vermijden of je leven te laten beheersen door angst en paniek. Dan. Gebeurt. Het. Maar.
Tip 4: Stop met de body-scan
Mensen die last hebben van paniekaanvallen zijn vaak de hele dag hun lichaam aan het scannen op afwijkingen. Hun ademhaling, hartritme, buikgevoelens en ga zo maar verder. Dit constante monitoren houdt je zenuwstelsel in een staat van hyper-waakzaamheid.
Je hoeft hier niet tegen de gaan vechten (dan wordt het weer zo krampachtig ‘ik mag mijn lijf niet scannen van Bart’), maar besef in ieder geval dat je dit doet, en dat je hier niet in mee hoeft te gaan.
Tip 5: Beweeg volgens je waarden, mét de angst
Bedenk jezelf; op welke manier beperken mijn paniekaanvallen en mijn angst mijn leven? Misschien ga je niet meer naar een bioscoop, reis je niet meer met het vliegtuig of vermijd je sociale evenementen. Misschien wissel je niet van baan, of begin je überhaupt niet aan een baan.
Draai het om; ga leven volgens je waarden. Wat vind JIJ belangrijk in het leven? Doe wat je wil doen, ongeacht hoe je je voelt. Die angst gaat echt niet weg, en die hoeft ook niet weg. Die gaat gewoon mee op de achterbank. Maar niet met zijn klauwen aan het stuur. Want daar zit jij.
De weg van overleven naar voluit leven
Zolang je je focust op hoe je een paniekaanval kunt voorkomen of ervan af kunt komen, ben je aan het overleven. Je wereld wordt steeds kleiner omdat de paniek je leven gaat beheersen. En hoe meer jij er vervolgens vanaf wil.
De wortel-aanpak vraagt om een fundamentele shift. Je stopt met het managen van je symptomen en je begint met het accepteren van je menselijke zenuwstelsel. Ja, adrenaline kan oncomfortabel zijn. Ja, je mind kan nare verhalen vertellen. Maar dat betekent niet dat je leven stil hoeft te staan.
Wanneer je de bereidheid ontwikkelt om de fysieke sensaties toe te laten zonder ze te willen ‘fixen’, verdwijnt de noodzaak om een paniekaanval te voorkomen. De kraan gaat dicht omdat er geen gevecht meer is dat de kraan openhoudt.
Conclusie: Stop met dweilen
Wil je echt om leren gaan met paniekaanvallen? Stop dan met het zoeken naar manieren om de angst buiten de deur te houden. Pak de wortel aan door in te zien dat je verzet de vijand is, niet de paniek zelf. De enige weg uit de angst, is er dwars doorheen.
Ben je klaar om te stoppen met dweilen en de regie over je leven definitief terug te pakken? In mijn masterclasses leer ik je exact en concreet hoe je deze wortel-aanpak in de praktijk brengt, zodat angst en paniek geen macht meer over je hebben.