Je rijlessen zitten er bijna op en je kunt je rijbewijs ruiken. Maarja, nu dat praktijkexamen nog. Één rit, jij, je instructeur en de examinator. Het zweet breekt je al uit bij de gedachte. Gelukkig heeft het CBR ook examens speciaal voor mensen met faalangst. Maar is dat wat je nodig hebt, of zit het dieper?
Één rit, jij, je instructeur en de examinator. Het zweet breekt je al uit bij de gedachte.
Als je last hebt van faalangst voelt dit voor jou niet als ‘zomaar’ een ritje. Het voelt eerder als een executie.
Het faalangstexamen van het CBR kan dan een mooi hulpmiddel zijn. Maar let’s be honest; een speciaal examen lost je angst niet op. Ik zeg niet dat je het niet moet doen, maar mijn visie is dat je het angstmechanisme bij de wortels moet aanpakken.
Als je faalangst echt wil aanpakken (en niet alleen voor je rijexamen of rijlessen), moet je gaan kijken wat er onder de motorkap van jouw faalangst gebeurt. Snap je hem ;)?
Het CBR faalangstexamen: Wat is het en wat kost het?
First things first. Laten we eerst eens kijken wat het CBR precies aanbiedt.
Bij het CBR kun je een speciaal faalangstexamen doen. Dit kan je rijschoolhouder aanvragen bij het CBR. Je krijgt dan een examinator die getraind is om mensen met faalangst te begeleiden. Ook krijg je meer tijd, en tijdens de rit kun je een time-out aanvragen.
Wel geldt dit alleen voor het praktijkexamen, en dus niet voor het theorie-examen. Wel kun je een theorie-examen aanvragen met éxtra tijd (je zit wel nog steeds in dezelfde ruimte als anderen) of een individueel examen.
Kosten
De kosten van een faalangstexamen liggen helaas wel een stuk hoger dan het reguliere examen. Denk hierbij aan extra kosten van ongeveer 60 euro. Dit zit hem voornamelijk in de extra tijd die je krijgt.
Waarom een speciaal examen de wortels niet aanpakt
Mijn doel is om mensen fundamenteel te leren om te gaan met angst. Niet om trucjes toe te passen of symptomen te bestrijden. Dit omdat ik uit eigen ervaring weet dat angst nooit op één situatie zit.
Als jij bijvoorbeeld last hebt van faalangst voor je rijexamen, is de kans ook groot dat je anderen angsten ervaart. En wellicht in de toekomst zelfs algemene rijangst of angst voor het rijden op de snelweg. Daarom vind ik het belangrijk om mensen te leren hoe ze écht met angst omgaan. Vanuit zichzelf.
Het faalangstexamen van het CBR is symptoombestrijding. En nogmaals, ik wil je niet vertellen dat dit per se slecht is. Maar het is wel een pleister op een wond die eigenlijk dieper zit. Want als je dat examen hebt gehad, zit je nog steeds met je faalangst te koekeloeren.
Die angst ontstaat namelijk niet door de examinator of het examen, maar door je eigen overtuigingen over presteren en falen. Daarbij kan het faalangstexamen van het CBR ook éxtra druk geven. ‘Nu ik een speciaal examen heb, MOET ik wel slagen’.
De wortels van je examenangst
Wanneer we het hebben over examenangst hebben we het eigenlijk over meerdere vormen van angst. Er spelen meerdere zaken door elkaar. Grofweg zijn dit meestal de volgende systemen en angsten;
De ‘alles-of-niets’ mindset
Je mind maakt bij je rijexamen een kwestie van leven en dood. Alsof er een leven vóór je rijbewijs is en een leven ná je rijbewijs. En als je het niet haalt, dan…
Ja, dan wat? Heb je een kutleven? Ben je een mislukking? Iets anders? Kijk, ik snap dat het fijn is om een rijbewijs te hebben. Handig ook vooral. Ik heb mijn rijbewijs pas gehaald rond mijn 25e en zou hem niet willen missen. Maar maak het ook niet te groot. Er is geen sprake van ‘alles of niets’.
Haal je hem niet? Nou, balen. Huilen misschien. Frustratie. En weer door met je leven.
Angst voor controleverlies
Hoe meer je krampachtig controle probeert te houden, hoe minder ruimte er is voor de natuurlijke chaos van het verkeer. Dit heeft te maken met de angst voor het onbekende. Ons brein haat onzekerheid. Terwijl het verkeer zich, logischerwijs, niet laat plannen.
Deze specifieke angst zien we ook vaak terugkomen bij bijvoorbeeld algemene rijangst, maar ook bij vliegangst.
Lichamelijke misinterpretatie
Een ingewikkelde term, maar waar het op neerkomt is dat je lichamelijke sensaties gaat labelen als ‘gevaar’. De meeste mensen hebben te maken met gezonde spanning. Zenuwen. Zeker voor een examen, maar bijvoorbeeld ook voor een sollicitatiegesprek.
Dat komt omdat ons oerbrein dit soort situaties als ‘gevaarlijk’ ziet. Je wordt beoordeeld en kunt afgewezen worden. So far so good. Evolutionair gezien heel erg handig zelfs.
Je lijf wordt als het ware klaargestoomd om te vechten of vluchten, waardoor je hartslag omhoog gaat, je spanning in je buik of borst voelt, etc. Het gaat pas ‘fout’ wanneer je deze normale lichamelijke sensaties gaat labelen als ‘paniek’. Op dat moment gaat je lichaam namelijk nóg meer adrenaline etc. aanmaken, waardoor je in een vicieuze cirkel van angst terecht komt.
Dit is overigens ook hoe paniekaanvallen ontstaan.
Hoe we het breder aanpakken
Mijn advies is; pak je angst veel breder aan. Daar heb je écht wat aan in je leven, omdat dit duurzaam is en op alle angsten werkt. Ik leer je dus liever hoe je zelf de regie houdt, in plaats van dat de examinator ‘je door de angst heen helpt’.
1. Van moeten naar mogen
De grootste druk bij faalangst voor het rijexamen is het woord ‘moeten’. Ik gebruik zelf zo min mogelijk ‘moeten’, maar ‘willen’ of ‘mogen’. Je moet niet slagen. Je WIL slagen. Maar zakken is gewoon een optie. Je mag zakken. En ja, dat mag ook gewoon kut zijn.
Je mag accepteren dat de wereld niet vergaat als je het niet haalt. Dit haalt die verlammende druk wat van de ketel. Maak het niet te groot. Focus je op de eerste handeling. Naar het CBR toe. Check. Auto starten. Check. That’s all.
2. Je zenuwen op de achterbank
Één van de grootste fouten die mensen maken is dat ze ‘van angst af willen’. Dat is ONMOGELIJK. Je kunt niet van angst afkomen. Wel van ‘verlammende’ angst. Angst is een gevoel. En geloof mij; voor elk examen in je leven blijf je een dosis zenuwen (= angst) voelen.
De kunst is om de angst niet uit de auto te willen weren maar juist mee te nemen. Maar niet op je schoot. Wel op de achterbank. Ga je zenuwen niet lopen wegademen of wat dan ook. Neem ze gewoon mee. Zeg tegen jezelf; ‘Oké, mijn handen trillen en het voelt alsof ik moet kotsen. Prima. Ik ga gewoon rijden met dit gevoel’.
Dit haalt het ‘verlammende’ van de angst af, waardoor het ‘gezonde’ angst wordt. Angst wordt namelijk groter wanneer je er tegen vecht. Als het er niet mag zijn van jou, wordt het gigantisch groot. Dat is waarom paniekaanvallen ook ontstaan. Nodig je angst dus juist uit. Maar wel op het achterbankie, niet aan het stuur.
3. Maak jezelf los van je gedachten
In de psychologie kennen we een begrip genaamd ‘defusie’. Defusie betekent letterlijk ‘ontsmelten’. Cognitieve defusie betekent dat je jezelf loskoppelt van je gedachten.
Veel mensen denken dat ze hun gedachten zijn. Maar dat is helemaal niet waar. Je BENT niet je gedachten, je HEBT gedachten. Met andere woorden; je hebt handen, je hebt voeten, je hebt een hart en je hebt een mind (= gedachtenmachine).
Die mind loopt heel de dag door te roepen dat alles fout gaat. ‘Je krijgt een paniekaanval’. ‘Het gaat fout’. ‘Je gaat sowieso botsen’. ‘Dadelijk moet je overgeven’. ‘Je gaat falen’. Als je dit gelooft, creëer je paniek. Maar het zijn maar gedachten. Die hoeven helemaal niet waar te zijn.
Als je dit door krijgt ga je veel meer rust ervaren. Ik hoor heel de dag door dit soort gedachtes, maar ik laat ze er gewoon zijn. Als een soort radio op de achtergrond. En soms lijken ze me even over te nemen, en dan herinner ik mezelf er weer aan dat ik de waarnemer ben, en niet die gedachten. En door.
Veelgestelde vragen (FAQ)
Is een faalangsttheorie-examen ook mogelijk?
Ja en nee. Het CBR biedt twee opties; een theorie-examen (groep) met extra tijd of een individueel examen met begeleider (die natuurlijk geen antwoorden gaat geven). Hierbij worden de examenvragen voorgelezen en jij vult de antwoorden in op de computer.
Slaag je sneller met een faalangstexamen?
Het slagingspercentage ligt iets hoger. Dat komt voornamelijk doordat kandidaten zich gehoord voelen, en niet omdat de eisen lager zijn.
Mijn doel is ook niet om jou van dat faalangst-examen af te praten, maar om je te laten inzien dat het angstmechanisme dieper zit.
Wanneer moet ik kiezen voor de speciale route?
Als jij merkt dat je echt black-outs krijgt of fysiek onwel wordt is het CBR faalangst examen zeker een verstandige investering. Gebruik het echter als ondersteuning, en niet als ‘oplossing’. Wil je angst en onzekerheid op een dieper niveau echt duurzaam oplossen help ik je graag verder.
Conclusie: Slaag voor jezelf, niet alleen voor het pasje
Het leven draait niet om een pasje. Maak zeker gebruik van het CBR faalangstexamen als je dit wil, maar de echte bevrijding zit hem in het aanpakken van jouw interne criticus en het begrijpen van je angstmechanisme.
Het doel is niet alleen dat je slaagt voor je examen, maar dat je daarna ook met zelfvertrouwen de weg op durft te gaan, zonder dat de rijangst alsnog toeslaat.
Dus, wil je stoppen met pleisters plakken en de regie over je eigen zenuwstelsel terugpakken? Pak dan de diepere wortels van jouw faalangst aan zodat je weer vrij gaat leven in plaats van overleven.